Prawo finansowe
Prawo finansowe to normy prawne regulujące działalność, gospodarkę finansową w danym państwie, w tym także niepaństwowych jednostek organizacyjnych. Określa ono zasady, tryb gromadzenia dochodów oraz rozdziału i wydatkowania środków pieniężnych przez państwo, a także niepaństwowe organy oraz jednostki organizacyjne.
Przedmiotem tego prawa jest:
- Prawo budżetowe (przygotowywanie oraz uchwalanie budżetu państwa).
- Gospodarka finansowa (finansowanie działalności państwa).
- Prawo podatkowe (zagadnienia podatkowe, które dotyczą osób prawnych i fizycznych).
Celem prawa finansowego jest dobro publiczne, zaś sposobem regulacji – przymus państwowy (władczość). Prawo finansowe jest publiczno-prawną gałęzią legislacyjną. Normuje ono stosunki prawne pomiędzy państwem a obywatelami. Jeśli dana jednostka nie przestrzega tych przepisów, to nakłada się na nią sankcje. Prawo finansowe współdziała z prawem administracyjnym (instytucje i organy administracji publicznej, decyzje administracyjne), cywilnym (pojęcie spadku, zapisu darowizny, pożyczki), konstytucyjnym (Konstytucja jest podstawowym źródłem prawa finansowego w Polsce) i karnym (wykorzystywanie unormowań prawnych zawartych w kodeksie karnym, skarbowym czy ustawie o kontroli skarbowej).
Prawo finansowe posiada następujące działy:
- prawo budżetowe,
- prawo dewizowe,
- prawo celne,
- publiczne prawo bankowe,
- prawo finansowe jednostek samorządu terytorialnego,
- międzynarodowe prawo finansowe,
- prawo podatkowe (ogólne; szczególne),
- prawo rynku finansowego (rynek: kapitałowy, ubezpieczeniowy i bankowy).
Prawa: podatkowe i celne należą do kategorii praw daninowych.
Kiedyś prawo finansowe było uważane za część prawa administracyjnego, dziś jest samodzielną gałęzią prawa. Nie jest ono skodyfikowane w kompleksowej regulacji normatywnej. Uregulowania znajdują się w ustawach poszczególnych działów tego prawa. Ponadto można je znaleźć także w źródłach prawa innych gałęzi, jak np. Konstytucja RP. Normy prawa finansowego często określa się jako uprawnienia i obowiązki finansowe (budżetowe, podatkowe, walutowe, dewizowe, bankowe).